Rodzina
Rodzina i przyjaciele
Wieluń
Plac Legionów
Rodzina 2014
Betlejem
Miejsce narodzenia Jezusa Chrystusa
Jerozolima
Tel Aviv

Opuchlaki - szkodniki wygryzające dziury w liściach

W czasie sezonu wegetacyjnego w naszych ogrodach i na tarasach zauważyć możemy owalne dziury wygryzione w liściach. Ich sprawcami mogą być opuchlaki, chrząszcze żerujące na wielu różnych roślinach, najczęściej jednak na roślinach grubolistnych. Bardzo często opuchlaki można zaobserwować na cisach, azaliach i różanecznikach. Korzenie roślin mogą być zaś uszkadzane przez larwy tych chrząszczy. Jak sobie poradzić z tymi szkodnikami roślin?


Dorosły chrząszcz wyżera liście, przez co roślina wygląda mniej atrakcyjnie. Zdjęcie przedstawia uszkodzenia spowodowane przez szkodnika na rododendronie.


Opuchlaki wygryzają w liściach zatoki, zaczynając od krawędzi liścia.


Jednym z najczęściej spotykanych na roślinach ogrodowych jest opuchlak truskawkowiec. W sadownictwie znany jako szkodnik truskawki, w ogrodach ozdobnych obgryza m. in. liście azalii i różaneczników oraz trzmieliny.

Mospilan 20 SP
Do oprysków przeciw opuchlakom można zastosować preparat Mospilan 20 SP. Skutecznie zwalcza szkodniki i jest nieszkodliwy wobec owadów pożytecznych.

  1. Opuchlaki to owady z rzędu chrząszczy, których dorosłe osobniki osiągają do 11 mm długości. Rośliny ogrodowe najczęściej zasiedlają: Opuchlak truskawkowiec (Otiorhynchus sulcatus), Opuchlak rudonóg (Otiorhynchus ovatus), Opuchlak pstrokacz (Otiorhynchus singularis) lub Opuchlak lilakowiec (Otiorhynchus rotundatus). Nie ma specjalnie co rozpisywać się nad różnicami pomiędzy tymi chrząszczami, gdyż zarówno zniszczenia przez nie powodowane, jak i metody ich zwalczania są identyczne.

Zniszczenia powodowane przez opuchlaki dość łatwo rozpoznać. Dorosła forma owada, która jest aktywna nocą, uszkadza nadziemną część rośliny przezwygryzanie dziur w liściach, zaczynając od ich krawędzi. Także larwy opuchlaków powodują widoczne po pewnym czasie szkody. Rośliny przez nie zaatakowane wyglądają początkowo jakby podsychały, a następnie marnieją i przeważnie obumierają. Larwy są żółtawobiałe i wyżerają miękką skórkę korzeni oraz podstawę pnia. Po wyjęciu rośliny z gleby łatwo zauważyć uszkodzenia korzeni spowodowane przez larwy jak również i same larwy, które bez problemu wypatrzymy gołym okiem.

Chrząszcze te bardzo licznie i łatwo się rozmnażają (dzieworodnie, a zatem samiec nie jest potrzebny). Z licznych jaj złożonych przez samicę wykluwają się larwy. Nieraz po wyjęciu rośliny z gleby w ziemi można jednocześnie zauważyć różne stadia rozwojowe (np. larwy z nogami i bez). Jeśli chrząszcze zaatakują nasze rośliny w pomieszczeniu należy pamiętać, że w tak sprzyjających warunkach pozostają aktywne przez cały rok i nie przestają się rozwijać. W ogrodach zaś dorosłe chrząszcze pojawiają się od maja lub czerwca i żerują do jesieni. Zimują natomiast w postaci larw.

Zwalczanie opuchlaków jest dość trudne z racji, że łatwo się rozmnażają i jednocześnie mogą występować różne stadia rozwojowe tych chrząszczy. Jeżeli na liściach zauważymy tylko pojedyncze chrząszcze, a uszkodzenia na roślinach będą niewielkie, eliminację tego szkodnika możemy zacząć od ekologicznego odławiania. W tym celu wokół zaatakowanych roślin, tuż przy pniu, rozkłada się deski. Ponieważ opuchlak żeruje tylko w nocy, a w dzień szuka dogodnej dla siebie kryjówki - tak rozłożone deski mogą mu za nią posłużyć. Dzięki temu szybko wyłapiemy szkodniki, będzie to wygodne zarówno dla nas jak i mało uciążliwe dla roślin. Można także użyć pustych ciemnych naczyń, które wypełnimy gałązkami cisa (jest to lubiana przez opuchlaki roślina, która zwabi je do naczyń). Należy je rozstawić w pobliżu roślin.

Bardzo często jednak takie wyłapywanie nie wystarcza i trzeba sięgnąć po środki ochrony roślin. Zresztą w okresie wiosennym zazwyczaj opryski są zalecane natychmiast po zauważeniu pierwszych chrząszczy lub uszkodzonych liści aby szkodniki zniszczyć zanim złożą jaja. Do oprysków najczęściej zalecany jest preparat o działaniu kontaktowym Fastac 100 EC lub Mospilan 20 SP. Oprysk roślin wykonuje się wieczorem, gdy chrząszcze wyruszają na żer.

Zwalczając formę dorosłą powinniśmy jednocześnie pamiętać o zwalczaniu larwżerujących na korzeniach, ponieważ to właśnie one są największym wrogiem rośliny. Można do tego celu użyć preparatów biologicznych: Larvanem lub Nemasys F. Oba zawierają gatunki nicieni nieszkodliwych dla roślin, a zabójczych dla larw opuchlaków. Preparaty te najlepiej zastosować w miesiącach: kwiecień, maj lub sierpień, wrzesień. Miesza się je z wodą o temperaturze 15-20°C i po przelaniu do konewki starannie rozprowadza w strefie bryły korzeniowej rośliny. Nicienie wnikają do ciała larwy przez otwory zwane przetchlinkami, a następnie uwalniają bakterie, które powodują w ciągu kilku godzin śmierć owada. Warto jednak zauważyć,że oba w/w preparaty są dostępne zazwyczaj w dużych dawkach, do zastosowania w produkcji towarowej. Najmniejsze opakowania są na ok. 100 m² i kosztują ok 100 zł.

Jeżeli problem opuchlaków dotyczy pojedynczych roślin doniczkowych, zakup preparatu z nicieniami za 100 zł się nie opłaca. Wówczas nieraz lepiej pozbyć się roślin ze szkodnikami lub podlać je tym samym preparatem, co do oprysków, czyli Fastac 100 EC lub Mospilan 20 SP. Zabieg zazwyczaj trzeba kilkakrotnie powtórzyć.

Na koniec moja uwaga - opuchlaki bardzo łatwo przywlec wraz z kupowanymi roślinami, szczególnie z gatunkami roślin produkowanymi masowo, jak chryzantemy czy azalie. Dlatego przed zakupem obejrzyjmy dokładnie rośliny i unikajmy kupowania roślin w marketach, gdzie stoją one w dużych skupiskach, jedna przy drugiej, i szkodniki łatwo mogą sobie między nimi wędrować.

Katarzyna Bańcerowska

Opracowano na podstawie: T. Schuster, Choroby roślin, Hachette, 2011, str. 108 orazNiebezpieczni pożeracze liści, Mój Piękny Ogród, Wydanie specjalne, Nr 1/2008, str. 50. Fot. Katarzyna Bańcerowska (obgryzione liście), prawa autorskie zastrzeżone; Denny Bruck (opuchlak truskawkowiec), zdjęcie publikowane jako własność publiczna, źródło: Wikimedia Commons